Nieuws
Alle eendjes zwemmen in het zwerfvuil
Vanaf ‘een(d)-april’, exposeert De Grachtwacht de collectie: zwervuil-badeendjes
Elke zondag varen de vrijwilligers van Stichting De Grachtwacht met kano’s door de Leidse grachten om zwervuil te verzamelen. Tijdens deze clean-up worden ook regelmatig eenden uit het water gevist, want niet alle eendjes horen in het water. Van bad-eendjes tot kermis-eenden en van knuffel-eenden tot decoratieve vijver-eenden: in het brugwachtershuisje op de Marebrug in Leiden zie je ze allemaal. Vanaf ‘eend-april’ (1 april) exposeert De Grachtwacht, als variatie op het liedje ‘Alle eendjes zwemmen in het water’, de expositie ‘Alle eendjes zwemmen in het zwerfvuil.’ De expositie staat wederom in de ramen en is dus 24/7 te bezoeken. Ook is de collectie online te zien via https://degrachtwacht.nl/eend.
Bewustwording
“Als je begint over plastic-vervuiling is het lastig om mensen te interesseren, totdat je begint over badeendjes. Dan zie je mensen ineens opkijken,” aldus mede-oprichter Auke-Florian Hiemstra. Met de tentoonstelling wil De Grachtwacht laten zien dat er van alles in de gracht drijft. “We hebben maar liefst 49 verschillende eendjes, maar wie vindt de vijftigste?” vraagt mede-oprichter Liselotte Rambonnet zich af. “Al zes jaar doen we elke week een clean-up. Om de paar weken hadden we een badeend. Het kan dus elk moment weer raak zijn.”
Zwerfvuil is géén grap
Achter de gekke verzameling schuilt een serieuze boodschap. “Hoewel plastic badeendjes voor ons een leuke zeldzaamheid zijn, is plastic voor échte eenden alles behalve zeldzaam,” stelt Hiemstra. Wekelijks vist De Grachtwacht zo’n twaalf zakken vuilnis uit de gracht. “Plastic afval in het water vormt een risico voor de échte watervogels, die het kunnen inslikken of erin verstrikt kunnen raken,” waarschuwt Rambonnet. Eén van de slachtoffers, een wilde eend die verstrikt raakte in zwervuil, is ook in de expositie te zien.
"Mocht iemand deze uit z’n jeugd herkennen?"
Sommige badeenden ogen speels en vrolijk, anderen hebben een wat grimmige uitstraling, zoals een mogelijk antiek exemplaar: “Mocht iemand deze uit z’n jeugd herkennen,” vult vrijwilliger Jaap Bierman aan, “we zouden hem graag dateren!” Dat sommige eenden niet van gisteren zijn, is duidelijk. “Sommige gele eendjes zijn deels bruin verkleurd, die dreven misschien al jaren rond,” vertelt Bierman.
Moby Duck
De expositie besteedt ook aandacht aan het ‘Friendly Floatee’-ongeluk uit 1992, waarbij een container in zee belandde met 28.800 badeenden en andere speelgoedfiguren. Oceaanonderzoeker Curtis Ebbesmeyer gebruikte de eenden om meer te leren over oceaanstromingen en schreef daarover het boek ‘Moby Duck.’ Sommige badeendjes legden wel 27.000 kilometer af. “Van zo’n wereldreis hebben we deze eenden kunnen weerhouden,” grapt Auke-Florian.
Aan de slag!
“Het kan soms overweldigend zijn hoe slecht het ervoor staat met de natuur,” legt Auke-Florian uit, “maar als je de handen uit de mouwen steekt, brengt dat een positieve mindset met zich mee. Hier werken we met onze vrijwilligers aan schone grachten!” Liselotte vult aan: “Elke week staat er weer met een nieuwe groep vrijwilligers klaar, dus om in het eend-thema te blijven, goed om te onthouden: je staat er niet in je eendje voor.” Aanmelden voor een clean-up per kano in Leiden kan via www.degrachtwacht.nl.
_Noot voor de redactie:
De Grachtwacht stond meerdere keren in de Trouw Duurzame top 100, won de NWO Communication Initiative Award en de Leidse vrijwilligersorganisatie prijs. De Grachtwacht ontstond uit de actie ‘Canal Cups’, waarbij Rambonnet en Hiemstra met succes in actie kwamen tegen single-use bierbekertjes, waardoor er inmiddels per stadsfeest een half miljoen stukken plastic worden bespaard. Een eerdere clean-up vondst, een baars verstrikt in een corona handschoentje, werd opgepikt door CNN, The Guardian en kwam internationaal in de National Geographic. Duizenden mensen deden inmiddels mee aan de Leidse clean-ups en een gemotiveerde groep van twintig vrijwilligers, de grachtwachters, maakt de organisatie van deze clean-ups mede mogelijk.
Foto’s zijn te vinden in deze map, en mogen gebruikt worden onder vermelding van ‘De Grachtwacht’. Auke-Florian (06-15005079) en Liselotte (06-51384480) zijn beschikbaar voor commentaar. De expositie is te bezichtigen op de Marebrug, in het brugwachtershuisje, Lange Mare 25, Leiden
